Hz. Süleyman tarafından yaptırıldığı ileri sürülen ve romatizma, bel fıtığı, kireçleme, eklem ağrıları, kadın hastalıkları ve sinüzit gibi bir çok hastalığa şifa olduğu belirtilen Hesta Kaplıcası, bakımsızlık nedeniyle çirkin bir görünüm oluşturuyor. Bakımsızlıktan dolayı mikrop saçan kaplıcalara şifa bulmak için gelen vatandaşlar, ilgililerin duruma el atmasını istedi. Kaplıcada yeni bir düzenlemeye gidilmesi gerektiğini belirten vatandaşlar, “En kısa zamanda kaplıcaların onarım ve genişletme çalışmalarının başlatılması gerekmektedir. Buraya şifa aramak için gelen insanlar günlerce konaklıyorlar. Fakat buradaki lojman ve havuzun etrafı berbat bir vaziyette. Bizler buraya şifa aramak için geliyoruz, fakat evlerimize hasta olarak dönüyoruz” dediler

KAPLICALAR DİYARI HAVZA

Havzada turizm faaliyetlerinin büyük bir bölümü termal turizme dayanmaktadır. Şifalı suları bulunan ilçeye eski çağlardan beri bazı hastalıkların tedavisinde yaradığı için çevreden hatta bütün Anadolu’dan çok sayıda insan gelmektedir. Diğer bir deyişle Havza’da daha çok sağlık, dinlenme ve temizliğe dayalı turizm söz konusudur. Havzanın içerisinde Samsun-Ankara yoluna yaklaşık 1 km. uzaklıkta bir tepenin eteğinde beş kaplıca bulunmaktadır. Bu kaplıcaların üçü eski tarihlerde yapılmış; Aslanağzı-Kız gözü; Şifa ve maarif Hamamları; diğer iki tanesi ise MTA’nın araştırmaları sonucu 1986 yılında bulunan ve çıkarılan sıcak suyun değerlendirilmesi amacıyla sonradan yapılmış Modern Türk Hamamı, Lokman Hekim Hamamı’dır.

Havza kaplıcalarının şifalı suları; çeşitli romatizma, kırık, çıkık sek elleri ve mevzi ağrılar, sinir, mide, bağırsak, metabolizma, kansızlık gibi hastalıklara iyileştirici etki yapmaktadır. Havza kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm merkezi olarak ilan edilmiştir. 56 C sıcaklığa ve günde 10.080 kişi banyo kapasitesine sahiptir. (56 C kaynak çıkış sıcaklığıdır). Milli mücadele yıllarında Atatürk Havzaya geldiğinde,şifalı kaplıcalardan faydalanma fırsatıda bulmuştur.İmaret mahallesi hamam sokağında Büyük hamam, Küçük hamam ve Maarif Hamamı gibi tarihi hamamların yanında 1986 yılında yapılmış hamamlar şunlardır:Modern Türk Hamamı,Lokman Hekim Kaplıca ve motelleri

Büyük Hamam(Vakıf Hamamı)

İmaret mahallesi, hamam sokağında bulunan tarihi kaplıca; Bizans döneminde yapılmış olan eski yapı yıkılarak yerine yeniden inşa edilmiştir. Adeta Havzanın sembolü haline gelen bu tarihi hamam vakıf kayıtlarına göre 1256 yılında Selçuklu Sultanı II.Mesud tarafından yaptırılmıştır.Bu hamam kızgözü-Aslanağzı hamamı olarak ta bilinmektedir. Hamama bu adın verilmesi tabiki bir efsaneye dayanmaktadır Bir çok kaplıcada olduğu gibi  Kız gözüne de kutsal yer olarak bakılmakta; bu sudan içen ve 20 defa banyo yapan insanın hiçbir hastalığının kalmayacağına inanılmaktadır.Soyunmalık,soğukluk ve sıcaklık olmak üzere üç bölümlü ve kubbeli klasik türk hamamı tarzındadır. Sıcaklık bölümünün ortasında bir havuz bulunmaktadır.Hamamın ana kurnası aslanağzı, yanında bulunan sütun ise kız gözü olarak adlandırılır. Bazıları kız gözünden akan sıcak suyun ince muntazam tertibatlı bir mercandan sızdığın iddia etmekte ise de, bazıları da hamam buharlarının toplanmasından ibaret bir su olduğunu söylemektedirler. Hamamın kubbesinden hiç su damlamadığına göre mimarın bu buhar sularını herhangi bir şekilde toplayıp bir noktaya taşımış olması ihtimali daha kuvvetli görünmektedir.

100 kişi kapasitesi olan hamam gündüzleri kadınlara geceleri erkeklere açıktır. Bu hamamın hemen yanında 22 özel banyosu da vardır. Küçük hamam (şifa kaplıcası) 1429 yılında Amasya Emiri Mustafa Bey tarafından büyük hamama ilave olarak yaptırılmıştır. Bir havuzu olan bu hamam 50 kişi kapasiteli olup devamlı erkeklere açıktır.

Lokman Hekim Kaplıca ve Motelleri

Maarif hamamının 50m. İlerisinde inşa edilmiştir. 100 kişilik umumi bölümünden hariç 24 özel banyosu vardır. Bunların haricinde umumi bölümleri olmayıp, özel banyoları olan termal oteller, motellerde mevcuttur

Lerdüge Tümülüsleri: Havza ilçesinin 21 km. doğusunda Lerdüge döneminde beş tümülüs saptanmıştır. 1946 yılında başlatılan çalışmalarda çıkan buluntular Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ndedir. 4 no’lu tümülüsün buluntularından ve mimari tekniğinden M.Ö. 1-M.S. 2. yüzyıl arasında kullanıldığı anlaşılmaktadır. Demir kenetlerle bağlanmış taş kapaktan oluşan girişten, tonoz örtülü dromosa (geçit) ve küçük bir kapıdan gömüt odasına girilmektedir. Kesme taştan tonoz örtülü gömüt odasının duvarları insan ve hayvan betimleri ile süslenmiştir. Betimler, bitkisel ve geometrik motiflerle çevrilidir. Altın süs gereçleri, tunç kandiller, çeşitli büyüklükte şişeler, tümülüste bulunan eşyalardır.

Bingöl’ün Ilıcalar Beldesi’nde şifalı kaynak suyu çıkan bölgeye modern tesis yapıldı. Bingöllü bir işadamı tarafından yaptırılan tesis, 3 trilyon liraya maloldu.Bingöllü işadamı Yusuf Korkmaz tarafından şifalı suyun çıktığı yerde yaptırılan modern tesiste 2 kaplıca havuzu, 2 sauna, 158 yatak kapasiteli otel, 7 motel, kafeterya, resturant, fizik tedavi merkezi ve çay bahçesi bulunuyor. Bin-Kap Termal Otel ve Fizik Tedavi Rehabilitasyon Merkezi’nin yüzde 80’i ahşaptan yapıldı. 2 yıl önce inşaatı başlayan ve hizmete açılan tesiste çıkan şifalı suyun doğal sıcaklığının 38 ile 43 derece arasında değiştiği belirtildi.

Deprem öncesinde su ısısının artarak deprem habercisi olduğu kaplıca tesislerinde İstanbul Teknik Üniversitesi Tıbbi Ekoloji ve Hidro-Klimatoloji Ana Bilim Dalı tarafından hazırlanan heyet raporunda suyun; kemik, kemik erimesi ve diş çürükleri, mide ve bağırsak hastalıkları, idrar yolları hastalıkları, sinirsel hastalıklar, kalp ve damar hastalıkları, gut hastalığı, şeker hastalığı, kadın hastalıkları ve beslenmeye bağlı olarak flor eksikliği hastalığı tedavilerinde faydalı olduğu kaydedildi.